Wanneer kunnen wiki's werken?

Toegevoegd door Gastheer op

Een paar jaar geleden werd ik door een voorloper op IT gebied getipt op het verschijnsel "Wiki" (dank je wel, Jacco!). Sindsdien heb ik er zowel in het publieke domein, als in de bedrijfscontext mee geexperimenteerd en heb gezien dat het meer menselijke dan technische vaardigheden vereist om een wiki te laten werken.

Wat is een wiki?

Kort gezegd is een wiki een website waar je eenvoudig kennis kunt delen doordat iedereen die dat wil, kennis kan toevoegen en pagina's kan wijzigen.

De achterliggende gedachte is het vertrouwen dat mensen liever iets zullen toevoegen, dan iets zullen kapotmaken, ook al is dat laatste mogelijk.

Wikipedia is het bekendste voorbeeld, maar het kent nogal wat navolgers:

Voorbeelden van wiki's in het publieke domein:

Wiki's in bedrijfscontext

In mijn tijd bij TNO heb ik met diverse wiki's geprobeerd kennis te delen. Je loopt dan tegen nogal wat zaken op:

  • Technisch/organisatorisch: de IT-afdeling kan niet zomaar een wiki plaatsen; er is nog geen beleid voor
  • Organisatorisch: de IT-afdeling heeft na enige tijd zijn eigen beleid: er is een bedrijfswiki, maar die kan niet ondersteund worden, want er zijn andere prioriteiten. Andere initiatieven zijn niet gewenst, want er is immers een bedrijfsbeleid.
  • Implementatie: de bedrijfswiki mag gepromoot worden, maar het management weet er nog niet van, weet ook niet wat een wiki is.
  • Technisch: op de wiki moet je apart inloggen; je kunt er niet zomaar bij, want ... [een hoop technische redenen]
  • Organisatorisch: waarom zou ik iets op de wiki schrijven, ik heb er geen projectnummer voor...
  • Gebruiksgemak: ik stuur liever een document rond, dat heb ik gewoon al beschikbaar...
  • Motivatie: waarom zou ik daarover iets schrijven; ik ben toch de expert niet? Voor je het weet, vallen de experts over me heen.
  • Motivatie: waarom zou ik iets schrijven, ik ga mijn kennis niet weggeven, als mensen iets willen weten, dan bellen ze me maar.

De Wikiregel

Uit de praktijk is gebleken dat bij interactieve website er een 90 - 9 - 1 verdeling ontstaat:

90% van de bezoekers leest alleen artikelen, draagt zelf niets bij

9% van de bezoeker leest, zal soms reageren en soms wat wijzigen/toevoegen

1% zal actief bijdragen en de wiki werkelijk bijhouden en vullen

Deze percentages zijn wel wat te beïnvloeden, maar in de regel zal de overgrote meerderheid alleen komen halen, niet brengen. Overigens is het voor Wikipedia nog slechter gesteld: slechts 0,2 % van de bezoekers draagt zelf wat bij aan de pagina's. Je zou misschien kunnen stellen: hoe groter de gemeenschap, hoe kleiner het actieve deel ervan...

Wanneer kan een wiki wel werken?

  • laagdrempeligheid: zorg ervoor dat er geen password nodig is om binnen te komen. Dat is in uw bedrijf toch niet nodig, u kunt je mensen toch vertrouwen? U straalt wantrouwen uit als mensen apart moeten inloggen, of als anonieme bijdragen verboden zijn.
  • gebruiksvriendelijkheid: de wiki moet gemakkelijk te bedienen zijn, alle onderwerpen moeten makkelijk te vinden zijn. De editor van de wiki moet zoveel als mogelijk lijken op die van Word of van de tekstverwerker die in uw bedrijf gebruikt wordt. je moet er gemakkelijk teksten en plaatjes in kunnen kopieren vanuit Office bestanden.
  • verbeteren van teksten van anderen is toegestaan: straal uit dat de wiki een samenwerkingstool is. Teksten die er staan zijn niet "van iemand", ze zijn van allemaal, te bewerken door allemaal. Stimuleer het verbeteren van teksten!
  • beloon bijdragers: zeker in het begin, maar ook later, moet je mensen die de "durf" hebben om bij te dragen belonen. Maak op de wiki een lijstje van mensen die veel hebben bijgedragen (kan vaak automatisch), maak een "artikel van de maand"

Wat kun je in de toekomst verwachten?

  • betere integratie van Wysiwyg mogelijkheden: bij de Mediawiki (software voor de Wikipedia) wordt er aan gewerkt om één van de grootste drempels, het moeten intikken van allerlei wiki-codes, weg te nemen door het integreren van een Wysiwyg editor.
  • beter integratie met Office-software: Microsoft heeft al een wiki opgenomen in de sharepoint-omgeving, waardoor die integratie nu al een soort de-facto standaard aan het worden is.
  • Wiki-achtige software en applicaties via het web: Google Sites is hiervan één van de voorbeelden; ze noemen het geen wiki, maar Google sites biedt veel van de basisfunctionaliteit van wiki's. Prima om mee te experimenteren en makkelijker dan de meeste wiki's